Tom twittert naar zijn boekpresentatie

Zeg ‘1969’ en de gemiddelde toehoorder schetst onmiddellijk een beeld van langharige hippies in een park die, volledig stoned en halfnaakt, euforisch staan te dansen in de regen op muziek van psychedelische rockbands. Het jaar staat symbool voor een periode van enorme culturele omwentelingen, protesten en seksuele vrijheden, voor ‘Woodstock’ en ‘De Maagdenhuisbezetting’. Denk daarentegen terug aan ‘1962’ en er komen hele andere beelden naar boven: aangeharkte tuintjes en keurige huiskamers, waarin vader de krant leest en moeder in een schortje rondloopt met een schaal zelfgebakken koekjes, terwijl de kinderen zoet Halma spelen. Hoe kunnen zulke uiteenlopende tijdsbeelden hun plek hebben in een en hetzelfde decennium?

De Seizoenen van de Tijdgeest beschrijft de golfbewegingen in de tijd en stelt dat ontwikkelingen binnen de cultuur in grote lijnen te voorspellen zijn. Het boek spint een rode draad door de cultuur van Nederland (muziek, kunst, maatschappij, politiek, film) en trekt die lijnen door richting de toekomst.

Zo begint de achterflaptekst van mijn boek.. Eindelijk ligt het bij de drukker. Nu hard aan de slag om de presentatie klaar te krijgen, voor de 26e..
Hardcore fans kunnen me nu ook volgen tijdens het Twitteren: www.twitter.com/tomkniesmeijer, of klik op de kop boven dit stukje

De Presentatie

De presentatie van mijn eersteling, de Seizoenen van de Tijdgeest, zal plaatsvinden op donderdag 26 november. Altijd spannend. Wil je erbij zijn? Stuur een mail naar info [at] deseizoenenvandetijdgeest. Het boek kun je natuurlijk alvast bestellen bij je boekhandel. Hoe eerder hoe beter.

Neelie als winterbode en Cohen's lente-idealen

Pauw en Witteman hebben zichtbare moeite om de tijdgeest te pakken. Neelie Kroes maakt ze een paar jaar geleden duidelijk dat herfst is overgegaan in culturele winter. Ze heeft Microsoft een recordboete gegeven en komt tekst en uitleg geven, maar Jeroen Pauw is meer geïnteresseerd in mogelijke belangenverstrengeling. Zijn Smit-Kroes en Bill Gates niet samen gesignaleerd in een restaurant? En wat doet ze wanneer Bill haar belt over de superboete? Kroes is niet onder de indruk. Ze trekt haar wenkbrauwen iets naar boven en reageert ijzig-koel: ‘Mijn taak is het behartigen van de belangen van de Europese markt. Meneer Gates heeft de regels overtreden en dus krijgt meneer Gates een boete. Of ik al dan niet vriendelijke omgang heb met meneer Gates staat daar volledig buiten. Ik ben ingehuurd om een taak te vervullen en dat doe ik waar dat nodig is. Meneer Gates mag mij daarna gerust weer bellen, mocht hij een relevante boodschap hebben.’ De interviewers blijven prikken, maar Kroes houdt haar pantser intact, weigert buiten de inhoud te treden en wint de strijd. Persoonlijke belangen, handjeklap en hijgerige roddels, het zijn onderwerpen voor de herfst. Taakinhoud, strakke regels en ethiek passen bij de winter. Kroes heeft dat eerder door dan Pauw en Witteman. Dat was een paar jaar geleden.
De laatste weken zie ik gasten opnieuw ‘bokken’. Ze nemen geen genoegen meer met beschuldigende, aanvallende vragen. Andere gasten springen voor Job Cohen in de bres, bijvoorbeeld: ze vinden dat enig respect voor de man met een nogal moeilijke baan wel op zijn plaats is en dat het gesprek een te negatieve toon heeft. Pauw en Witteman reageren verbaasd: hun journalistieke opvatting is ‘onthullen van de waarheid’ en daartoe proberen ze hun gasten te ‘vangen’. Pauw zegt zelfs zoiets. Maar de tijdgeest begint alweer te draaien. De afrekencultuur stuit op vermoeidheid. De waarheid is te genuanceerd om te vangen in een simpel ‘welles-nietes’. Cohen heeft een ideaal: ‘de boel bij elkaar houden’. Dat dat niet altijd even goed lukt, wil niet zeggen dat zijn ideaal verkeerd is. Alleen dat de dagelijkse praktijk weerbarstig is. De gasten confronteren Pauw en Witteman met hun wens meer aandacht te geven aan openingen voor opbouw en minder aan afbraak strategieën. De winter begint terrein te verliezen aan een nieuwe lente. Van mij mag het, ondertussen..

Onderwijs tussen winter en lente

Terwijl ik de laatste weken vooral schrijf over de eerste signalen van een langzaam groeiende ‘culturele lente beweging’, is de winter nog gewoon op volle kracht, met zijn begrenzing en reflectie. Zo is er stevige winterse reflectie op de staat van het onderwijs. Een hogeschool sluit ‘morele contracten’ met studenten. En de Volkskrant zet zelfs op de voorpagina dat ouders scholen ‘te soft’ vinden. Er moet meer ouderwets strafwerk gegeven worden. Boeiende discussie, vooral omdat een leraar alert reageert: “ik ben niet vies van straf. Maar dan wil ik dat ook ouders het gezag van de leerkracht accepteren, zodat mijn collega’s en ik niet zoveel tijd kwijt zijn met ons te verantwoorden.” Ben benieuwd of al die ouders, die meer dan het beste wensen voor hun kids, hun primaire woede-reactie kunnen inhouden als hun lieverdje straf heeft gekregen. En belangrijker: dat ze niet direct partij trekken voor het kind. Want dat is de grootste bom onder het gezag van leraren: ouders die beslissingen van de school tegen hun kinderen hardop in twijfel trekken: “dat mogen ze helemaal niet tegen jou zeggen!”. Zou er een verandering komen? Nieuwe autoriteit voor leraren, begrip voor hun positie, een andere kijk op opvoeding? Experts roepen dat kinderen aangeleerd moet worden dat ze niet altijd het 'heel speciale prinsje of prinsesje' zijn. Het merendeel van de kinderen is gewoon heel normaal, anders zou het woord speciaal geen betekenis hebben.. Ieder kind heeft wel zijn eigen unieke kracht en interesse, maar zonder de anderen kan hij niet. En dat moet niet alleen de kinderen zelf aangeleerd worden, maar ook de ouders. Ketendenken, het komt ook in het onderwijs langzaam op, en het zou wel eens een belangrijke vernieuwingsimpuls kunnen worden, de komende lente.

Nog even over die lente: hier en daar zie ik koerswijzigingen in de praktijk gebracht worden. De VARA bijvoorbeeld, gaat weer nadrukkelijker een progressief programmabeleid voeren. Onder meer oud-coryfee Marcel van Dam mag van leer trekken tegen het neoliberale systeem.En er komt een nieuwe site die de progressieve factor op het net moet versterken. Men wil het geen linkse tegenhanger van GeenStijl noemen. Ik ben benieuwd.

Tom ziet het einde naderen..

Een van de zorgen voor de toekomst van de mensheid zijn resistente gemutileerde bacteriën en virussen. Kan er over meepraten sinds bijna een week. Tot gisteren met enorme koortsen op bed gelegen. Ik geloof niet dat ik ooit zo ziek ben geweest. Maar ik heb dan ook weinig griep gehad in mijn leven. En iedereen natuurlijk meteen denken dat het Mexicaanse is. Nee hoor, ben al een maand terug uit New York. Enige voordeel: toen ik de dokter belde omdat ik steevast 39.95 of 39.97 bleef houden, werd ik gecomplimenteerd met het feit dat mijn weerstand nog goed werkt. En dan maar gewoon uitzieken. Ik ben altijd opgevoed met de idee dat je bij 40 graden koorts naar het ziekenhuis moet! Blijkbaar muteren niet alleen de virussen maar ook de kijk op koorts. Nog even een paar dagen vaatdoek en dan weer op mijn benen kunnen staan. Want dit gaat allemaal af van mijn laatste redigeer-tijd die ik voor mijn boek heb gekregen. Gelukkig was de feedback van de uitgever positief, dus moet het nog te doen zijn. Ik zie het einde snel naderen. Die van mijn deadline benauwt, die van mijn griep lucht op.

toekomstwortels

Toen ik in 2006 begon met schrijven van mijn boek (vandaag de cover besproken met de designer, wordt mooi!) moest ik continu uitleggen dat het winter was in de cultuur: begrenzen, bekrachtigen en reflecteren. Men zag het nog niet zo. Nu is iedereen het direct met me eens, wanneer ik begin over de winterse tijdgeest. Dus verleggen we ondertussen de aandacht maar alvast naar de eerste tekenen van lente in de cultuur: mensen die genoeg hebben van alle begrenzing in de maatschappij. In dat kader valt het warme pleidooi van Guusje ter Horst ten aanzien van de elite: kom in opstand tegen 'het platte, ongefundeerde ongenoegen'. Leuker is echter het verzet tegen alle beperkingen in het uitgaansleven van Amsterdam. Vanavond is er een protestmanifestatie van www.aiamsterdam.nl En hulde aan de imam in Eindhoven die het opnam voor een homo die gepest wordt en bij de man op bezoek ging om hem te steunen. De imam sprak eerder al met de jonge daders. "Ze begrijpen dat wat ze gedaan hebben niet kan. Ik heb hen verteld dat we in dit land moeten samenleven, elkaar respecteren en mensen vrij moeten laten. Ik wil dat ze hun excuus gaan aanbieden", zegt El-Ouazzani, die eerder dit jaar in Eindhoven op een forumavond sprak over homoseksualiteit en islam. Kleine signalen van nieuwe drang tot openheid. Nog even wachten, revolutionairen. De eerste geursporen van lente in de tijdgeest kun je dus ruiken, als je er gevoelig voor bent. Maar voordat we weer echt in nieuwe lentesfeer komen zijn we toch nog wel een goed jaar verder..

Boek naar uitgever

De eerste volledige versie van mijn boek ligt bij de uitgever. Nu maar even wachten op commentaar, dan volgt nog wel een aantal flinke inkort en bijpunt sessies, vermoed ik. Maar het grote ei ligt er in ieder geval en dat lucht op. Om de spanningsboog naar het uitkomen van het boek in november op te bouwen, zal ik zo nu en dan stukjes plaatsen, dan kunnen de liefhebbers vast voor-genieten.